Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 6, 2010

ڪڏھن حاڪم ٿي- نظم

 ڪڏھن  حاڪم ٿي، ڪڏھن ظالم ٿي

ڪڏھن  جانب ٿي ڇلُ ڪري ڪري

اھڙو ويسُ  سڄڻ  پيو  ڌري  ڌري.

 

ھيءُ نينھن جو ناتو نڀجي اَچي

شل قرب ڪُٺل ڪو ڀي نه بچي

اِھا  آس ٿي  دل  ۾  تري  تري.

 

جو منھنجي دل کي مرض لڳو

لاھي، اھڙو نه طبيب مليو

چنتا ۾ دل ٿي ڳري ڳري.

 

نادان ڏٺي ھيءَ  دل پھنجي

مون ڪين ڏٺي اَھڙي ڪنھنجي

کِلي لُڙڪن جا ڍُڪ ڀري ڀري.

 

ھي ديوانن جون ڳالھيون  ھِت

سمجھي ڪوئي  ديوانو بس

پيو چوٽ پٿّر سان ڪري ڪري.

 

رسُ، رنگ ۽ روُپ جي قائل جا

دل ديويءَ جي   به ته  گھايل  آ

پئي  سورن ۾ سا ڳري ڳري.

 

Posted by: Devi Nangrani | अक्टूबर 25, 2010

Mehar bin moomal mandi

   گيت  

 ميھر بن موُمل ماندي الا

اُن پيار ۽ سڪ جي باندي الا

 

عِشق جو اھڙو روڳ لڳو ڄڻ

ساھُ سڄڻ وٽ قرض رکيو ڄڻ

پر ڪين پليو آ ساھُ الا

ميھر بن موُمل ماندي الا

 

ويل وئي ۽ مُند به موٽي

ڪين ڏٺو منھن ، قسمت کوٽي

ته به ڪين کڄي اَرواھُ  الا

ميھر بن موُمل ماندي الا

 

ڪيڏيون ريتيون رسمون آھن

پئدن جون ڄڻ شيخون آھن

تِن جڪڙيو ڄڻ آ ساھُ الا

ميھر بن موُمل ماندي الا

 

اوسيئڙن ۾ ننڊ ڦٽي آ

جاڳي نيڻن رات ڪٽي آ

لولي ڪا ڏني آ ماءٌ  الا

ميھر بن موُمل ماندي الا

 (ديوي ناگراڻي)

Posted by: Devi Nangrani | अक्टूबर 25, 2010

Suhini -a-je seene mein

گيت  

سُھڻيءَ جي سيني ۾ سانـڍيل

ڪوئي ڪُھنو سوُر ھُيو.

 

سِمي سِمي اندر ئي اندر

سوُر بڻيو ناسوُر ھُيو.

سُھڻي ھِت ميھر لاءِ ماندي

ھُت ميھر مجبوُر ھُيو.

ڪارونڀار ڪُنن ۾ ڪڙڪا

دريا ڀي ڀرپوُر ھُيو.

تيز تِکو طوفان لڳو ٿي

ويتر ساحل دوُر ھيو.

لھرُن ۾ وئي لُڙھندي سُھڻي

ھُن جو ھڏُ ھڏُ چوُر ھُيو.

ڪچي گھڙي به نه ساٿ ڏِنُس، ھي

قسمت سندو قصوُر ھُيو.

پھُچي به ته ڪيئن ديوي، ھُت جِت

حاضر سندس حُضوُر ھُيو.

(ديوي ناگراڻي)

 

Posted by: Devi Nangrani | अक्टूबर 25, 2010

Gam Bhinal Khushi

 پنھنجي طرفان……..

احساس ئي ته آھه جو دل ۾ لھر پيدا ٿو ڪري ۽ منھنجي لاءِ ھئو سنڌي ٿِيڻ جو احساس. مان ھڪ رواجي گھرو ناري، رڌڻ پچائڻ ۽ ٻارن جي پرگھور لھڻ کان سواءِ اُھنھن کي ۽ ٻين ٻارن کي پڙھائڻ جو شوءُق رکڻ واري، سنڌي ٻوليءَ جي سوءُغات پائي احساسن جي نديءَ ۾ غوطا لڳائي ھِت پھُتي آھيان، اِن کي مان ڪنارو ته نه چوندس، پر اِھو فن اِنسان کي سھج ترڻ سيکاريو ڇڏي. سنڌي پڙھڻ ۽ وري لکڻ ته منھنجي لاءِ ڄڻ خواب ئي ھو. برک شاعر پرڀو وفا جي لفضن ۾؛

 

”پھريون اچي ٿو خواب، ڪوششون ٿيون پوءِ ڪاميان

خواب نه آ ڪڏھن خراب، خواب تون  لھُه ذري ذري.“

 

شاعري ھِڪ ڏات آ، لکڻ جو ڏانءُ شروعاتي دوءُر ۾ مون  کي مليو دادا پرڀو ”وفا “ وٽان، جن گروءَ جيان منھنجي رھبري ڪئي، سيکارڻ به ڪلا آھي ۽ ھو پاڻ اِن ڪلا جا گُڻي آھن. وڌيڪ صحبت، اِصلاح ۽ خيالن جي ڏي وٺُ مونکي حاصل ٿي شري نرمل واسديو وٽان جنھن منھنجي شعرن تي نظرشاني ڪري اُنھن ۾ نِکار پيدا ڪرڻ لاءِ وسان ڪونه گھٽايو آھي، جنھن لاءِ مان سندن ٿورائتي آھيان. شري ارجن حاسد جي به مان تھدل سان شڪر گُذار آھيان جن وقت به وقت منھنجي ھمت افزائي ڪئي آھي.

ڀيڻ سندري اُتمچنداڻي جا ناري جاتيءَ لاءِ ھِڪُ جيئرو جاڳندو ڪھاڻين جو گُٽڪو آھي، جِن منھنجي ھِمٿ افزائي ڪري سنڌي سنگيت جي سکڻ واري واٽ تي مونکي آڻي ڇڏيو، جنھنجي مان شائق آھيان.

مون اُھو لکيو جو مون ٻڌو، ڏٺو ۽ محسوس ڪيو. جو محسوس ڪندي آھيان سو لفضن ۾ آڻڻ جي ڪوشش ڪندي آھيان.

 سخن سازي آ لفضن جو جوڙ، اڃا به اڀياس ۽ مشق جي سخت ضرورت آھي. بقول شيخ اياز جي زباني؛

 

” شاعري  ڏات  آ  اياز، مگر

ڏات ڪھڙي ھُجي نه جنھن کي ڏانءُ.“

دل جا اُڌما ڪجھه لکان ٿي ته ڪجھه خيالن ۾ ئي ڊھيو وڃن ۽ جيڪي لکان ٿي اُن تي جڏھن نرمل جھڙو اُستاد شاعر اصلاح ڪري ٿو تڏھن محسوس ڪندي آھيان ته منزل اڃا پري آھي. سندس ئي لفضن ۾؛

 

ڪير آکي غزل گوئي سرل آ، نرمل

ڪوئي گھاگھر ۾ ساگر کي سمائي ته مڃان.

سچُ چيل اھي ته غزل سولي ۾ سولي ۽ ڏکئي ۾ ڏکي صنف- سخن آھي. مون به طبح آزمائي ڪئي آھي. جھڙي آھيان تھڙي آھيان توھان جي سامھون، ھِن ”غم ڀِنل خوشيءَ “ جي روپ ۾. شعر جي شائقن کي منھنجي ھيءَ شروعاتي ڪوشش قبول ٿئي. ردعمل پائڻ لاءِ منتظر رھندس.

مان ڀيڻ شوڀا لالچندانيءَ جي شڪر گذار آھيان جنھن ھيءَ ڪتاب شايع ڪري منھنجو اُتساحه ٻيڻو ڪيو آھي. ساڳئي وقت چرتڪار ڀاءُ رام لالچنداڻيءَ جي به ٿورائتي آھيان جنھن ھن ڪتاب جي سرورق جي ڊزائن ڪندي ڪتاب جو حُسن دوبالا ڪري ڇڏيو آھي.

 ديوي ناگراڻي

2 , June 2004

 

Posted by: Devi Nangrani | अक्टूबर 25, 2010

Udur Pakhiara

Udur Pakhiara-Sindhi Bhajnawali

 

   آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا،

اُڏري وڃ  او عيشي پکيئڙا،

جِت آ تنھنجو اصلي ديش

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا.

 

جنھن جيون جو جسُ ماڻين ٿو

جنھن ميوي جو رسُ ماڻين ٿو

جِن لامن تي لُڏي رھيو آن

اُت ويٺو ٿي نانگ شيش

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا.

 

قوءَل ڪيئِ سڀ ھتي وِساريئ

ساعت ھڪ  نه سڄڻ کي ساريئ

ڪوُڙي چمڪ ڌمڪ تي ڀُلجي

ويھُ نه سائينءَ جو سنديش

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا

 

باه حوس جي خود ئي ٻاريئ

ويڳاڻو ٿي جندڙي گھاريئ

ھا جڳ آھ مسافر خانو

جتي ڪيئ پرويش

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا.

 

ڪيسين ڪندين پيو ھِت تون چيخون

وڃ ٽوڙي پڃري جون شيخون

ھُي جڳ ڀرم جو ڪاڪ محل ٿي

وطن نه سمجھي ويھُ وِديش

آُڏر پکيئڙا، آُڏر پکيئڙا.

 ديوي ناگراڻي

*

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 14, 2009

Sindh ji Jaayi -Book Of Poetry

سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان

 (ڪَوِتائون)

 

ٻولي منھنجي سنڌي آھي

 سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان

پنهنجي پاران 

 سوچ شبدن جو جامو پائي پنھنجو پاڻ کي لفظن ۾ اسان جي روبرو ٿي آڻي،  جنھن ۾ قدرت جو ۽ اسان جي آس پاس جي زندگيءَ جو اثر رھي ٿو. پنھنجي نظرئي سان شخصي سوچ جو اظھار آھي ڪويتا. 

گل ڏئي سرھاڻ ڇو

چنڊ ڏئي چانڊاڻ ڇو

سِج جلائي پاڻ ڇو

مونکي ڪل ناھي ته ڇو؟

 دادا ھري دلگير جو ھي امر گيت سچ جي سامھون آئينو آھي.سنڌ جي سُڳنڌ ۾ ويڙھيل ھِن مٺي ٻوليءَ کي پڙھي، قلم کڻي لکڻ تي دل ٿي ڪري. جنھن سنڌ جي مان ڄائي آھيان اُنھيءَ کي ڏسڻ جي اُڪير دل ۾ اڃان باقي آھي. ساھه ۾ سا سڃاتل مھڪ پئي پاڻ کي پڌرو ڪري.  ھِڪ طرح سان  ھي ڪوتائون منھنجي خيالن جو سنگره آھن، اِئين کڻي چئجي ته منھنجي عڪس جي روُپ ۾ منھنجي ڊائري آھي.

 

ڇو ٿو ڪيرُ لکي، ڇا ٿو لکي، ڪير ٿو پڙھي؟ اِنھيءَ سوچ کان پري پنھنجي اُڌمن کي زبان ڏيڻ جي ڪوشش ۾ ليکڪ پنھنجي من جي تشنگيءَ کي ترپت ڪندو آھي. لکڻ ساڌنا جو ھڪ ساڌن آھي ۽ پنھنجي سُڃاڻپ پائڻ جو ھڪ وسيلو!!

منھنجي جيون روپي گُل ۾

ھن ھڪ ساھَ روپي پن ۾

 سمايل آھي پيار منھنجو

خدا جي نعمت آھي

اُھوئي پيار خدا آھي!

خود کي خود سان جوڙڻ پنھنجي ھن دنيا جي ويجھڙائيءَ کان پري…..

منھنجو ويڳاڻو من

منھنجي پِرينءَ  جي آراڌنا ۾

پنھنجي سُڃاڻپ ڳولھڻ چاھي.

 صبح شام، ھڪ تڙپ ۾ ڪنھن اڻڄاڻ اُپاسنا ۾ لين ٿي وڃڻ ۾، ڪنھن اھڙي سانت واتاورڻ جي ڳولھا ۾ پئي ڀٽڪي جنھنجو سھارو وٺي قلم به لکي ٿو…..

ڳاءِ اَري من ڳاء، ڳاءِ اَري من ڳاء

پوئي سُر سازن جا موتي

ھارُ گلي ۾ پاءِ، . ڳاءِ اَري من ڳاءِ

 زندگي ھڪ اڻ ٻُڌل گيت سڻائي ٿي ۽ ور ور ڳائي ٿي، بس اِھا پياس ئي تڙپ بڻجي زندگيءَ جي چپن تي نِت نئين سازتي ھڪ پرارٿنا بڻجي پاڻ کي پڌروڪري ٿي….  

تنھنجي رحمت رحيم راس پوي

ماڳ تي پاڪ دل رسائي سگھان.

بازيگر جي ھٿن جا کيڏاوڻا ، سوچ جي تانن ٻانن سان لفظن کي اُڻندي ڪا رچنا ٺھي پوي ته اُھا پئي وڻندي آھي ڇاڪاڻ جو پنھجي آھي……..

 پنھنجي وجود جي اندر جي سرشٽي جي اٿاھه ساگر جي گھراين مان غوطو لڳائي ڪُجھه انمول ڪڻيون  لڀي ٿا اچون.

توھان جي سامھون منھنجي من جا اڻميا ويچار پنھنجي ماٺيڻي ٻوليءَ ۾ ڪجھه چئي رھيا آھن…

ديوي ناگراڻي

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 24, 2007

Sindh ji Jaayi-Gowardhan Ghayal

  مھاڳ

 

 مشرق جي محبوب شاعر خليل جبران لکيو آھي ته دماغي جاکوڙ ڪندڙ شاعر جو شعر اھڙو آھي جھڙو آڱرين جا سخت ننھن، پر اُمنگ ۽ اُتساھه وارو شعر اِئين لڳندو آ جيئن روحاني چَپن جي چُمي، جا زخمي دل ۽ دماغ کي تازو ڪري ڇڏي .

     ڪنھن به سُٺي شعر ۾ ٻه شيون لازمي طرح ھئڻ گھرجن: ھڪ اھا ته ڪوتا جي ھر لفظ مان ڪويءَ جي من جي موج، اندر جي اُڇل ۽ اصليت جو اِظھار ٿيڻ گھرجي ۽ ٻيو ڪوتا پڙھندي يا ٻُڌندي، پڙھندڙ يا ٻُڌندڙ جي دل جي درياھه ۾ اُھي ساڳيون ڇوليون پيدا ٿيڻ گھرجن، جي ڪويءَ جي من ھرديه ..ساگر ۾، ڪوتا جي رچڻ وقت اُٿي رھيون ھيون. ٻي خوبي آھي ڪوتا جو ٻاھريون رنگ روپ. ڪوتا ڇند وديا يا علم عروض جي ڪسوٽيءَ تي پڻ ڪَسي ثابت نه ٿِيڻ گھرجي. 

     شعر آھي زندگيءَ جو آئينو. شاعر پنھنجي من جي مھراڻ ۾ ٽُٻيون ڏيئي، بي بھا موتي ڳولھي، تِن کي پوئي جڏھن حسين ھار جي صورت ۾ پيش ڪري ٿو، تڏھن اُن کي شعر ڪوٺيو ٿو وڃي. شعرکي ٻن حصن ۾ ورھائي ٿو سگھجي. داخلي شعر ۽ خارجي شعر ((subjective  ۽  (objective) .  داخلي شاعر دل جي درياه ۾ ٽُٻيون  ڏيئي اندر جا احوال اورڻ شروع ڪري ٿو. ھو پنھنجن اُمنگن، اثرن، آزمودن ۽ شخصيت تي روشني وجھي ٿو. خارجي شاعر، دل جي دنيا بابت نه پر، خود دنيا بابت پنھنجا ويچار ورنن ڪندو آھي. ھو ڪنھن خاص چيز (شئي) مضمون يا ويچار کي نظر ۾ رکي، اُن تي روشني وجھندو آھي. جيتوڻيڪ ٻنھي حصن جي وچ  ۾ ڪا  لوھي ديوار کڙي ڪيل ڪانھي پر اِن ۾ ڪو به شڪ ناھي ته داخلي شعر جو مقام خارجي شعر جي مقام کان مٿي آھي.

      “سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان”  جي رچناڪار باشعور شاعرا ديوي ناگراڻيءَ کي ھڪ ڏھاڪي کان پڙھندو آيو آھيان، ڪڏھن ھندواسي ۽ رچنا ۾ ته ڪڏھن ڪونج ۽ سِپون ۾. سنڌيءَ ۾ ڇپيل سندس غزلن جا مجموعا ” غم ڀنل خوشي”  ۽   ” آس جي شمع ” ادب نوازن وٽ قبول پيا آھن. سندس هندي غزلن جا ٻه مجموعا  “چراغ ِدل” ۽  “دل سي دل تڪ” سندس فني خصوصيتن جا سھڻا مثال آھن. سنڌ ۽ ھند جي سنڌي غزل گو شاعرن ۾ ديويءَ قابل تعريف مقام حاصل ڪري ورتو آهي  اِن ۾ شڪ نه اٿم. ديويءَ جي غزل جي  باريڪين ۽ علم عروض جي پختگين کي ساراھيندي سدا حيات دادا دلگير، جناب ايم. ڪمل، دادا پرڀو وفا، شري واسديو نرمل ۽ دادا ارجن سڪايل به ھن جي سنگره ” غم ڀِنل خوشي”  جي مُھاڳ ۾ لکيو آھي ته “غم ڀِنل خوشي” خيالن جي اڇوتي ھئڻ ۽ ٻوليءَ جي ٻل  جو ۽ قلم جي قوت جو ضامن بڻجي اسان جي سامھون آيو آھي، تنھن جو ھڪڙو سبب سندس ڏات ۽ ڏاھپ جي سنجيدگي آھي.”

     ديوي ناگراڻيءَ جو ڀڄن سنگرھه ” اُڏر پکيئڙا” پڙھي خاطريءَ سان چئي سگھان ٿو ته ديويءَ جي شاعريءَ جو ڪئنواس وسيع آھي. لکڻ محض شوق ناھي، سندس درديلي دل ۾ جو غبار آھي اُھو غزل، نظم، وائي، گيت وغيره جا ويس پھري، ساراهه جوڳي پيشڪش جي پُراثر رنگن سان نکريل آھن.

     “سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان”  اُن مالا مثل آھي  جنھن ۾ ڪيترن قسمن جا گل، انيڪ رنگن سان رنڱيل ۽ طرح طرح جي خوشبوئن سان واسيل آھن. ھن مجموعي جون گھڻيون رچنائون آزاد آھن. ڪجھه مثال اوهان آڏو رکجن ٿا….

پاڻ ۾ پاڻ کي پائڻ جي  

ڪوشش ڪندي آھيان” 

تون نٿو ڄاڻين جون ھي سِٽون ڏسو…

تنھنجي کِل!

منھنجي مسئلن کي

بي پناھه راحت ۽ تازگي ڏئي

ھلڪو ڪري

ھوا ۾ پکيڙي ڇڏيندي آھي. 

“زندگي ھڪ سپنو” ۾ اِظھاريل….

زندگي به

شيشي جيان چڪناچوُر ٿيندي آھي

جڏھن نشو لھندو آھي

جڏھن سپنو ٽُٽندو آھي

     “فقيرياڻي” ڪوتا به ڌيان ڇڪائي ٿي. شاعرا ديوي ناگراڻيءَ جا گيت ۽ وايون پڙھندي سنڌي جي مايه ناز محبوب شاعر تاجل بيوس جا لفظ ياد ٿا پونم ، ته  ” انھن رچنائن ۾ ھارمونيم جي سرگم وارو ترنم ايڏو ته رچي راس ٿيل آھي ، جو لڳي ٿو ڄڻ سنڌو جھرڻا ۽ آبشارٺاھي، ڪئلاش تان ڊوڙي رھي آھي، ڄڻ رقص جي عالم ۾ ڇير جا ڇمڪا پيا ٿين”….

رس، رنگ ۽ روپ جي قائل جا

دل ديويءَ جي به ته گھايل آ

پئي سورن ۾ سا ڳري ڳري.

 

جيون روپي بين وڄي جا

اُن جو آھين ساز به تون ئي

 

ساز سمورو تون ئي تون آن

ساز سندو آواز به تون ئي.

 

جيون ڄڻ مھراڻ متل آ

رمز سان پار پُڄاءِ، ڳاءِ اري من ڳاءِ

گيتن جي ساگر ۾ ديوي

پنھنجو پاڻ سماءِ، ڳاءِ اري من ڳاءِ

 

     آخّر ۾ اُن ڪوتا جون ڪي سٽون پيش ڪرڻ چاھيان ٿو، جنھن لاءِ ڀيڻ ديوِيءَ ھڪ ڀيري ٻڌايو ھوم ته سندس 1994 ۾ سنڌي ڀاشا ۾ لکيل سندس ھيءَ پھرين رچنا آھي…

” سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان”

 

سنڌي گلشن جو گُل آھيان

جڳ اندر خوشبوُ ڦھلايان

گُڻ ڳائي تنھنجا او سنڌڙي!

ھر ڪنھن کي مان ميت بڻايان

سڏُ ڪري سنڪٽ ۾ ديوي

اُن جو سِڪ مان سڏ اونايان

سنڌ جي آنءُ ڄائي آھيان.

 

        بس مان ائين ئي چاھيندس ۽  چوندس ته ڌڻي ڪري قلم جو زور وڌيڪ پختو ٿئي!!

  دلي مبارڪون ۽ شڀ ڪامنائن سان….

 

گوورڌن شرما “گھايل”

President: Sindhi Adabi Sabha, Pune

202, Rio Grande, Fortaleza

Kalyani Nagar, Pune-411006    

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 22, 2007

Sindhi hoon main

 

Sindh Ki main paidaaaish hoon

 

سنڌي آھيان

ٻولي منھنجي سنڌي آھي

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان

لولي ماءُ ڏِني جا مونکي

ور ور جيڪر ويٺي ڳايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

 

شاد رھين آباد رھين شل

منھنجي سُھڻي سنڌ سڀاڳي

تنھنجي دُک ۾ دُکي رھان مان

تھنجي منھنجي جندڙي ساڳي

تنھنجي سُک ۾ سُکي رھان مان

تنھنجو دُک سُک پنھنجو ڀايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان

 

چوان فخر سان سنڌي آھيان

سنڌي آھي منھنجي ٻولي

کڻي ھنج ۾ ماءُ ڏِني ھُئي

جنھن ٻوليءَ ۾ مِٺڙي لولي

لِکان پڙھان سنڌيءَ ۾ ئي مان

سڀ سان سنڌيءَ ۾ ڳالھايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

 

سنڌي گلشن جو گُل آھيان

ھند اندر خوشبوُ ڦھلايان

گُڻ ڳائي تنھنجا او سنڌڙي

ھر ڪنھن کي مان ميت بڻايان

سڏُ ڪري سنڪٽ ۾ ديوي

اُن جو سِڪ مان سڏ اونايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

Do Ghazals

2010-D

8 غزل (ديوي ناگراڻي

ھيء سلطنت عجيب ھِڪ دؤري نشو شراب

خود کي کٽي ٿو ووٽ ڪو سمجھڻ لڳي نواب

چنڱو مندو ڪوئي ھلي سڀ موٽ ۾ ملي

ضاعيا نه ڪُجھ وڃي ھِتي ڪوئي رکي حساب

مصلي ڪليء کي ڪري پوءِ ياد ٿو گُلاب

پھرين گُنھه ڪري ڪوئي پوءِ ٿو ڪري سباب

اِنسانِيت تي ڇاپ جا حيوانِيت ڇـڏي

ڪيئن مان وِساري ٿي سگھان ظلمات جو سو باب

قسمت رقيب رات جو ڇو ٿي گھُري حساب

ڏينھن جي تمام روشنيء ۾ جا ڪري حجاب

ھِڪ آرزو اِھا اڃان دل ۾ ته مان ڏسان

منھنجو حبيب ٿو وسي مون ۾ جو بي حجاب

**

 غزل (ديوي ناگراڻي 9

گھر ۾ديپڪ وِسامي ويو آھي

رُخُ هوائٌن لڳي مٽيو آھي٠

سايو بڻجي ھلي اُجالن ۾

ساٿ اوندھ ۾ ڇا ھليو آھي؟

دوست سمجھي نه راز سل  ڪنھنسان

دوست ئي دوست کي ڇليو آھي

ڪر نه وِشواس ڳالھ تي اُن جي

جنھن نه جيون ۾ سچُ چيو آھي٠

کوٽي کڏ جنھن اُھو ڪِريو آھي

وقت جنھن وقت مُنھن مٽيو آھي٠

گندگيءَ ۾ ڀلي ھُجي موتي

پو به اُنجو نه مُلھ گھٽيو آھي٠

ڇا سُٺو آ شراب، پاڻي ، رتُ

ڪنھن پئڻ ڪين ڪُجھ ڇڏيو آھي٠

ڌڪُ ھڻڻ آ صحيح  تڏھن ديوي

گرم جنھن وقت لوھ ٿيو آھي٠

غزل (ديوي ناگراڻي .10.

جڳ ۾ ناموس ڀي ملندو آ

ان ساڻ گلا ڀي رهندي آ

کستوري جنهن جي دُن ۾ سا

هرڻي بن ڇو رُلندي آ

وعدن جون زنجيرون پائي

آزادي غلام ٿي نچندي آ

آشا دنيا جي پيڙ به آ ۽

ڪارڻ انت جو بڻبي آ

جا چاٻي تالو بند ڪري

کولڻ وقت سا لڳندي آ

پاڻي ۾ پٿر ڇا ڄاڻي

سيءَ ۾ گرمي ڪيئن وڻندي آ

اُن جي چاهت ٿي رکين ديوي

جا شئي ڪنهن وٽ نه ملندي آ

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

Char Ghazals

 PA-22

 

 

 

4. غزل   (ديوي ناگراڻي)

چاهي خوشي غمن جو پسارو مليو مونکي

سک چار پل مليو جو  اڌارو مليو مونکي

مان ٻيڙي سمنڊ ۾ نه ڇڏيان لاهي هوند، پر

طوفان آيو ڪين اِشارو مليو مونکي

ڀٽڪي وجود کي الا ڳولهيم هِتي، هُتي

جنهن جي تلاش هئي نه ڪنارو مليو مونکي

خاموش درد ماٺ ۾ سُڏڪا ڀري سڏِن

اِن شور ۾ اُنهن جو، سهارو مليو مونکي

ڌارين ۾ پنهنجپائي ۽ پنهنجن ۾ غيرتون

ڌڪُ غيرتُن ڏنو جو ڪرارو مليو مونکي

سک جي تلاش ۾ مونکي سوءُ سوُر ٿي مليا

سُک چار پل مليو جو اُڌار مليو مونکي

خيرات ۾ جيئڻ جوهي فن ڪين آ مليو

قسمت سان جنگ جوٽي ئي چارو مليو مونکي

روءُشن ڪيو جهان کي  ديوي جلائي دل

پر موٽ ۾ وري ڇو اَنڌارو مليو مونکي

5. غزل  (ديوي ناگراڻي)

دُنيا جي ميلي ۾اڄُ  ڀي، اِنسان جي ھستي تنھا  آ

ماڻھُن جي ھِن نگريءَ ۾ ڄڻ، آدم ھر ڪوئي تنھا  آ.

اک جي دامن ۾ خواب نوان، منھنجيءَ دل خوُب سجايا ھا

تِن

 ياديُن جي واٽُن تي اڄ، ھرُ خواب سندُم ڀي تنھا  آ.

اک ۾ وھندڙ ڪو لڙڪ نه ڏسُ، ڏسُ ڪين اُنھيءَ جي ويراني

جھِلمل ھِن ساگر جي ھُن  ڀر، غم جي ثِدت ٿي  تنھا  آ.

پاڻيءَ جي رواني آ جيون، ھلچل آھي اُن ۾ ڀي پر

ٺھراءُ اچي ٿو جنھن پل ڀي، ھر لھر اُنھيءَ  جي  تنھا آ.

ھِن وقت جي سازش ۾ جَڪڙيلُ، ھر پلُ بس قيدي آ ديوي

چاھي ٿو رِھائي لشڪر مان، جت ديوي دم ڀي تنھا آ

6. غزل  (ديوي ناگراڻي

وفائيءَ جو مُلھ ڪين ڄاڻن زمانا

ثنا  بس ڪرڻ جا ٿا ڳولِن بھانا.

نه روڪي سگھيس سوچ جي قافلن کي

ڀريل ئي رھيا دل جا مھمان خانا.

مان اڄُ ۽  سُڀان تون،  پريھنءَ ٻيو،اِئن

-چِٽي ڪالُ پيو ٿو نوان نِت نِشانا.

غمن جي به صحبت جو ٿيو ڪونه اثر آ

اُنھن ۾ به منھنجي اندر شادمانا.

جِتي سُڃ واڪا ڪري ٿي اُتي ڀي

ڏٺاسين گھڻائي سجيل آشيانا.

لڳل داو تي مان ھُيس ڪلھ ۽ اڄ ڀي

مٽيا  تيِر ديوي، ھا ساڳيا نِشانا.

. غزل  (ديوي ناگراڻي 7

رسُ، راڳ ۽ راڳڻي ھي، سڀ روح ۾ وسي ويا

ڪوُمائجي  جي گُل ويا، سي  ڀي ٽڙي  ٽڙي پيا.

زنجير وادن جي پائي، ڪوئي نچي سگھيو ڇا؟

پر وقت جي چال اھڙي، تِن تي نچي نچي پيا.

ھيءَ پيار جي نرالي مدھوش  ڪا  ادا  آ

پرتل رُسي وڃن ڪِٿ، ڪِٿ سي به  پرچي مليِ ويا.

سديُن کان نِرلج ھي ڀنورا ، ٿين ٿا  فِد ا ڪليُن  تي

مُکڙيُن جيِ نازڪ ادا تي، سي پيار ۾ مري ويا.

چھرا لٿل ھا جِن جا، مُرڪي  نه  گل ڏٺو جِن

سُرخي گُلاب جي اڄ  ديوي  ڏسي ٽڙي  پيا.

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

Hea Sindh Aa Sabhagi

1.Dnangrani

غزل ( ديوي ناگراڻي)

ھيءَ سنڌ آ سڀاڳي جنھن جي شھاڻي ٻولي

جا ھنج ۾ کڻي پئي مونکي سڻائي لولي

ڪهڙيون وساري آخر، ڪهڙيون وساريان ڳالهيون

خوشبو خمار جنهن ۾، آهي سا منهنجي ٻولي

سي سنڌ جا اڱڻ  ۽ ماڙيون ۽ مٺڙا ماڻهو

وسرئي نه ٿا سي وسرن جن سان مون کيليِ هولي

جنهن پرانت ۾ نه ٻولي، دامن آ تنهنجو خالي

هر پرانت جي سڃاڻپ، آهي انهيءَ جي ٻولي

ٿي پاڻ ۾ هميشه يڪمشت منهن ته ڏيندا

راهن ۾ مشڪلاتن جي آئي  آهي ٽولي

چندن سمان آهي تنهن ۾ هڳاءُ ديوي

مهڪائي ساهه کي ڄڻ، خوشبوءَ جي هيءَ ڇولي

**

غزل  (ديوي ناگراڻي)2.

رشتن جي آئيني ۾ مون ڪٺنائيون ڏٺيون

دل دل ۾ گهرُ ڪري اچي تنهائيون وسيون

شهرت کي گهر ڇو ڪين ڪي منهنجو ڪڏهن مليو

چپ چاپ منهنجي گھر ۾ سوءَ رُسوائيون گهريون

چاهت وفا ۽ پيار جا رشتا بدلجي ويا

جذبات ۾ به ڪين سي گهرائيون رهيون

ڏولي ته منهنجي خواب جي کڄندي نه مون ڏٺي

 سدائين پئي شهنائيون ٻڌيون پر ياد ۾

نيلام خود ضمير کي جنهن پاڻ آ ڪيو

سوءَدي ۾ اُن کي پاڻ ئي بڇڙائيون مليون

**

.3 غزل (ديوي ناگراڻي)

سرهاڻ گل سدا پيو ڏي خوشبو نٿي کٽي

دل کي به سمجهه ۾ اَدا  هيءَ جي اَچيِ وڃي

پنهنجي سلامتيءَ کي جوکم ۾ پيو وجهي

آليءَ ڀِت جي اوٽ ۾ هرَ هَر وڃيو بِهي

چورن جي گهر ۾ ٺڳ ڪوئي جيڪر اچي رهي

ديوي گناهه جو تڏهن ازخود پيو قدُ وڌي

سامهون رهي ٿومنهنجي هو مونکان ٿي بي خبر

اُن نامراد کي ئي وساري جي دل ڇڏي

ڪنواري جا سينڌ سوچ جي آهي انهيءَ کي

شبدن سان ڪو اديب سنواري وري ڇڏي

پروانا ڪيڏا خاڪ ٿيا ڄاڻي نٿي اُها

هيءُ شمع کي يقين ڏئاري ڪوئي سگهي

ديوي جهڪي ٿو ڪوڙ جي سامهون وري به سچ

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

SIndhi Geet

2011-oslo

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان

ٻولي منھنجي سنڌي آھي

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان

لولي ماءُ ڏِني جا مونکي

ور ور جيڪر ويٺي ڳايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

شاد رھين آباد رھين شل

منھنجي سُھڻي سنڌ سڀاڳي

تنھنجي دُک ۾ دُکي رھان مان

تھنجي منھنجي جندڙي ساڳي

تنھنجي سُک ۾ سُکي رھان مان

تنھنجو دُک سُک پنھنجو ڀايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان

چوان فخر سان سنڌي آھيان

سنڌي آھي منھنجي ٻولي

کڻي ھنج ۾ ماءُ ڏِني ھُئي

جنھن ٻوليءَ ۾ مِٺڙي لولي

لِکان پڙھان سنڌيءَ ۾ ئي مان

سڀ سان سنڌيءَ ۾ ڳالھايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

سنڌي گلشن جو گُل آھيان

ھند اندر خوشبوُ ڦھلايان

گُڻ ڳائي تنھنجا او سنڌڙي

ھر ڪنھن کي مان ميت بڻايان

سڏُ ڪري سنڪٽ ۾ ديوي

اُن جو سِڪ مان سڏ اونايان

سنڌوءَ جي مان ڄائي آھيان.

**

. 2.  گيت  (ديوي ناگراڻي)

سُھڻيءَ جي سيني ۾ سانـڍيل

ڪوئي ڪُھنو سوُر ھُيو.

سِمي سِمي اندر ئي اندر

سوُر بڻيو ناسوُر ھُيو.

سُھڻي ھِت ميھر لاءِ ماندي

ھُت ميھر مجبوُر ھُيو.

ڪارونڀار ڪُنن ۾ ڪڙڪا

دريا ڀي ڀرپوُر ھُيو.

تيز تِکو طوفان لڳو ٿي

ويتر ساحل دوُر ھيو.

لھرُن ۾ وئي لُڙھندي سُھڻي

ھُن جو ھڏُ ھڏُ چوُر ھُيو.

ڪچي گھڙي به نه ساٿ ڏِنُس، ھي

قسمت سندو قصوُر ھُيو.

پھُچي به ته ڪيئن ديوي، ھُت جِت

حاضر سندس حُضوُر ھُيو.

**

 3. گيت  (ديوي ناگراڻي).

ميھر بن موُمل ماندي الا

اُن پيار ۽ سڪ جي باندي الا.

عِشق جو اھڙو روڳ لڳو ڄڻ

ساھُ سڄڻ وٽ قرض رکيو ڄڻ

پر ڪين پليو آ ساھُ الا

ميھر بن موُمل ماندي الا.

ويل وئي ۽ مُند به موٽي

ڪين ڏٺو منھن ، قسمت کوٽي

ته به ڪين کڄي اَرواھُ  الا

ميھر بن موُمل ماندي الا.

ڪيڏيون ريتيون رسمون آھن

پئدن جون ڄڻ شيخون آھن

تِن جڪڙيو ڄڻ آ ساھُ الا

ميھر بن موُمل ماندي الا.

اوسيئڙن ۾ ننڊ ڦٽي آ

جاڳي نيڻن رات ڪٽي آ

لولي ڪا ڏني آ ماءٌ  الا

ميھر بن موُمل ماندي الا.

**

4. گيت   (ديوي ناگراڻي)

ريس راڻا   رُئاري   وئي

سڪ سُڏڪو  بڻي آ پئي

ڳالھ تي ڳالھ نڪري وئي

دل به دُکڙو ٻڌائي  وئي

ريس راڻا   رُئاري   وئي.

پيار ۽ سنيہ جو کيلُ آ

دل جو دل سان اِھو ميلُ آ

پوءِ ته سڀڪُجھ لڳي سُرمئي

ريس راڻا   رُئاري   وئي.

پياس دل جي اندر ۾ رھي

آس جي  آگ دُکندي رھي

دل ڏني آ  دغا  اڻمئي

ريس راڻا   رُئاري   وئي.

من جي پيڙا گھڻي آ وڌي

سوُر  سان  آھ  دلڙي ڏڌي

چيخ دل جي ٿي گونگي وئي

ريس راڻا   رُئاري   وئي.

لڙڪ ديوي به لاڙي وئي

اک اک کي روئاري وئي

درد جي داستان ھيءَ چئي

ريس راڻا   رُئاري   وئي.

**

5.   نظم

ڪڏھن  حاڪم ٿي، ڪڏھن ظالم ٿي

ڪڏھن  جانب ٿي ڇلُ ڪري ڪري

اھڙو ويسُ  سڄڻ  پيو  ڌري  ڌري.

ھيءُ نينھن جو ناتو نڀجي اَچي

شل قرب ڪُٺل ڪو ڀي نه بچي

اِھا  آس ٿي  دل  ۾  تري  تري.

جو منھنجي دل کي مرض لڳو

لاھي، اھڙو نه طبيب مليو

چنتا ۾ دل ٿي ڳري ڳري.

نادان ڏٺي ھيءَ  دل پھنجي

مون ڪين ڏٺي اَھڙي ڪنھنجي

کِلي لُڙڪن جا ڍُڪ ڀري ڀري.

ھي ديوانن جون ڳالھيون  ھِت

سمجھي ڪوئي  ديوانو بس

پيو چوٽ پٿّر سان ڪري ڪري.

رسُ، رنگ ۽ روُپ جي قائل جا

دل ديويءَ جي   به ته  گھايل  آ

پئي  سورن ۾ سا ڳري ڳري.

**

6. ٽِري ٽِري  (ديوي ناگراڻي)

جڏھن من  منھجو  مُرجھائي  ٿو

ڄڻ  چوءُڌر  چمن  ڪوُمائي  ٿو

پوءِ ڪيئن ڪلي ڪا  ٽِري ٽِري.

ڪو غربت ۾ مون  شاھُ   ڏِٺو

ڪو ڌن ھوندي به ڪنگالُ ڏٺو

ٿيو پينو سو  پيو  ڦِري ڦِري.

گلزار ۾ گُل سان خار لڳي

ھيءَ   دُنياداري  ڄار   لڳي

ٿو وقت سان ھرڪو ھِري ھِري.

**

7. آزادي  (ديوي ناگراڻي)

ظلم ستم جو ماٺ ۾ سھندو

ڪانئر سو دنيا ۾ سڏبو.

دنيا آھي سُريت سڀ جي

ڪئن ڪنھن کي ھِت سڏبو پنھنجو.

ڀائيچارو دنيا مان ڇو

ڏسندي ڏسندي گھٽبو وڃي ٿو.

پيار وري پوکي دل دل ۾

ڌارين ۾ پنھنجو ٿي وڃبو.

دک ۾ سُک ۽ سُک ۾ دُک آ

اٽل اِھو دستوُر نه مٽبو.

آد جُڳاد امر ڪو ناھي

لاھي پُراڻو چولو ڇڏبو.

لاشڪ امر اُھو دنيا ۾

جو ڄاڻي، جيئري ڪيئن مربو

مٽي منھن کي لائي تنھا

دنيا اندر رھي نه سگھبو.

مٽي مٽيءَ سان گڏبي ديوي

خالي اچبو خالي وڃبو.

**

7.ديش دُلارو باپو

لٺ لنگوٽيءَ وارو باپو

ھر دل جو دلدار ھُيو٠

ديش دُلاري باپوجيءَ کي

ھر ڪنھن جي لءِ پيارُ ھُيو.

ڀارت جي آزاديءَ خاطر

کنيو ڪُلھن تي بارُ ھُيو٠

ديش نِواسيُن کي آزادي

ماڻڻ جو اختيارُ ھُيو٠

ديش جي صدقي سِرُ به ڏِيڻ لءِ

ھردم باپو تيارُ ھُيو٠

انگريزن جي ھر ھِڪ شيهءِ جو

ڪيو سدا بھِشڪارُ  ھُيو٠

ھنسا جي مارگ جو کنڊن

اھِنسا جي پرچارُ ھُيو٠

بِنا شستر جا لڙي لڙائي

ستياگره  ھٿيارُ ھُيو.

رھڻي ڪرڻي اھڙي ھُن جي

ڄڻ گيتا جو سارُ ھُيو٠

پرارٿنا اندر نِشچو ديوي

سندس سدا سينگارُ ھُيو.

**

8. آزادئَ جي شمح

آزادئَ جي شمح مٿائون

پروانن آ پاڻ جلايو٠

آزادئَ جي آھوتيءَ ۾

ديش جي صدقي پاڻ گنوايو٠

خون جي ھولي کيلي ويرن

آزادئَ جو جشن منايو٠

سرکڻ ڦاھيءَ جي فندي کي

ورمالا سمجھي گلي لڳايو٠

سپوت سنڌ جي ھيمونءَ ڀي

پيرُ ڪڏھن پُٺتي نه ھٽايو٠

آزادئَ اڌڪارُ اسانجو

نحرو گنگاڌر تِلڪ لڳايو٠

ضلم جي چائونٺ تي ديوانن

ڪڏھن نه پنھنجو سيسُ جھڪايو.

ياد ڪري قرباني تِن جي

ديويءَ پنھنجو سيسُ نوايو.

**

9. بي قافيه نظم (ديوي ناگراڻي)

رشتو اھڙو رکُ ھر ڪنھن سان

جھڙو پاڻيءَ جو بادل سان٠

رشتو اھڙو رک بادل سان

جھڙو بادل جو بارش سان٠

رشتو اھڙو رک بارش سان

جھڙو بارش جو سانوڻ سان٠

رشتو اھڙو رک سانوڻ سان

جھڙو سانوڻ جو آ بھار سان٠

رشتو اھڙو رک بھار سان

جھڙو بھار جو آ گُل سان٠

رشتو اھڙو رک تون گُل سان

جھڙو گُل جو آھ باغ سان٠

رشتو اھڙو رک تون باغ سان

جھڙو باغ جو آ مالھيءَ  سان٠

رشتو اھڙو رک مالھيءَ سان

جھڙو گل جو آ خوشبوءِ سان٠

رشتو اھڙو رک خوشبوءِ َ سان

جھڙو اِنسان جو آ خدا سان٠

رشتو اھڙو رک تون خدا سان

جھڙو خدا جو آ بندن سان٠

**

10. بي قافيه نظم

رشتن ۾ آ سوءُدي  بازي

ڪيرُ نه ڪنھن سان آھي راضي.

تون جي سير سوا مان آھيان

سمجھين ڀل پر گھٽ مان ناھيان.

تون منھنجو مان تنھنجو قاضي

ڪيرُ نه ڪنھن سان آھي راضي.

تنھنجو مُنھنجو چئي وڌائي

وِٿي دليُن ۾ ڄڻ ڪا کاھي.

ھِڪڙو ٻئي کان وڌ سوءُدائي

ڪيرُ نه ڪنھن سان آھي راضي٠

ڪجي شِڪايت ڪنھن سان ڪھڙي؟

ڪين رھيو ڪو دلبر ديوي.

لٽيل لُٽيل آ ساري خدائي

ڪيرُ نه ڪنھن سان آھي راضي٠

**

11.  گيت  (ديوي ناگراڻي)

جڳ جو ھيءُ پسارو آ ھي

کيل تماشو سارو آھي٠

رِشتن جو بازار لڳل آ

نفاق جو آ زار لڳل آ٠

رِشتن جي ھِت ڀيڙ گھڻي آ

ڪنھن جي ڪنھنسان ڪين بڻي آ.

ملھ مٽيو آ ماڻھن پنھنجو

بن پئسي ڪو ناھي ڪنھنجو٠

پئسي وارو پنھنجو آھي

آدر جڳ ۾ تنھنجو آھي٠

خون آ گھاٽو پاڻي پٽڙو

سو به بڻيو آ قطرو قطرو٠

چوٽ تي چوٽ ڪري سو تنھنتي

زور ھلي ٿو جنھنجو جنھنتي٠

رِشتن جي ھيءَ منڊي آھي

ڀڃُ  ڊاھ ڄڻ ھنڊي آھي

**

12. گيت  (ديوي ناگراڻي)

منھنجي اُڀ جو چنڊ به تون ئي

تون ئي تارو چنڊ به تون ئي.

جيون روپي بين وڄي جا

اُن جو آھين ساز به تون ئي

ساز سمورو تون ئي تون

ساز سندو آواز به تون ئي.

راڳ به تون آلاپ به تون ئي

دل جي داتا تار به تون ئي

نِڌر نماڻي آئون اَياڻي

منھنجو آن آڌار به تون ئي.

جيون جي ڦلواريءَ جو آن

گُل ڀي ۽ گُلزار به تون ئي

جيون منھنجو ارپيل توکي

اُن جي جيت ۽ ھار به تون ئي

پنڌُ ڪري منزل تي پھُچي

منھنجيِ آن سا واٽ به تون ئي

اوڻدھه کي ٿو ميٽي ديوي

اُن ديپڪ جو ٻاٽُ به تون ئي.

**

13. گيت  (ديوي ناگراڻي)

آيو ميگھ ملھارُ, سکي ري

چؤڌر باغ  بھارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

پاتو پرينءَ جو پيار, سکي ري

آنند مليو اپارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ.

ڇوُڙيون کڙڪن رنگ رنگيليون

ڳاڙھيون, سايون, نيليون, پيليون

چمڪي چندن ھارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

ڀيني ڀيني برسي برکا

ٿئي مٿان ٿي موتيُن ورکا

ساوڻجو وسڪارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

اندر جون سڀ اڀلاشائون

پوريون ھاڻ ڪندو آشائون

پريتم جو ديدارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

سُر سازن تي ديويءَ ڇيڙيا

پوُڄا  لءِ گُل سُرھا ميڙيا

پاتو پرينءَ جو پيارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

آيو ميگھ ملھارُ, سکي ري

چؤڌر باغ بھارُ٠

**

14. گيت  (ديوي ناگراڻي)

نه جي موٽي مُند   بھارَ جي

مونکي ڪو خزان جو المُ نه آ

منھنجو واسطو ئي غمن سان آ

نه مِلي خوشي ته ڪو غمُ نه آ.

دل ۾ زخم ٿو گھارون ڪري

منھنجي ڏيل ۾ ڏارون ڪري

ڪر دانھن دل اُن جيِ نه تون

جنھن زخم جو مرھمُ نه آ٠

دنيوي خيال کي ترڪُ ڪر

ڪي سُک جون سائِتون ڪر بَسَر

ھلُ تون اُتي اي زندگي

جِتي مؤت جو ماتمُ نه آ.

جو اُجڙ ڪري وئي آ خزان

ٽڙي پيو بھار ۾ گلسِتان

ڪري دل کي باغ بھارُ جو

اڃا موٽيو سو مؤسمُ نه  آ٠

مون نِڀايو سڀ سان کِلي کِلي

ڇو وفا جي بدلي جفا مِلي

رکي دُک سان ديويءَ دوستي

منھنجو واسطو ئي غمن سان آ.

**

15. ٻال ڦلواري   نظم  (ديوي ناگراڻي)

پيٽ ڀري ٿي ڪين نصيحت

ڏئي سگھين جي روٽي ڏي.

پاڻيءَ بن پياسا وڻ ٻوٽا

تِن کي جل جي لوٽي ڏي.

بدن ڍڪڻ لءِ ڪپڙو ناھي

ڏئي سگھين ته لنگوٽي ڏي.

ڪين ڏٺو اوءُلاد سڄڻ تو

چاھين جي ھِڪ پوٽي ڏي

**

33.

منھنجي اُڀ جو چنڊ به تون ئي

تون ئي تارو چنڊ به تون ئي.

جيون روپي بين وڄي جا

اُن جو آھين ساز به تون ئي

ساز سمورو تون ئي تون

ساز سندو آواز به تون ئي.

راڳ به تون آلاپ به تون ئي

دل جي داتا تار به تون ئي

نِڌر نماڻي آئون اَياڻي

منھنجو آن آڌار به تون ئي.

جيون جي ڦلواريءَ جو آن

گُل ڀي ۽ گُلزار به تون ئي

جيون منھنجو ارپيل توکي

اُن جي جيت ۽ ھار به تون ئي

پنڌُ ڪري منزل تي پھُچي

منھنجيِ آن سا واٽ به تون ئي

اوڻدھه کي ٿو ميٽي ديوي

اُن ديپڪ جو ٻاٽُ به تون ئي.

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

Ahdo Gulshan Cha Karyaan

 

وائي

1

مون دل جي دل سان ڳالهه ڪئي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

هن ڀي عقل سان ڳالهه ته اوري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڪئي نه هن ڪنهن سان آ ياري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڳالهه  پرائي ٿي آ منهنجي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڳالهه نه ڪر تون  ڪنهن سان ديوي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

2

 وائي

بي رنگ گُل گُلزار ۾، ماڻھون ڀي بوُ بِن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

واري واري گھر لڳي، ڀِت، ماڻھو ڀُرڪن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

چانڊوڪيءَ ۾ چنڊ ڀي، چمڪيو تجلي بِن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

3

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

راتيون راتيُن جھڙيون آھن

پل پل ڇِن ڇِن ، بات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

تارن آ آڪاش سجايو

پل پل ڇِن ڇِن ڏات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

ڀيني ڀيني مھڪيل مھڪيل

پل  پل ڇِن برسات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

ڪويل مٺڙي ڪوُڪ سُڻائي

پل  پل ڇِن ڇِن لات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

ديوي دل جي درپڻ ۾ ڏسُ

عڪس ڪئي ڪا بات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ.

4

ڳاءِ اَري من ڳاءِ

 

ڳاءِ اَري من ڳاءِ، ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

پوئي سُر سازن جا موتي، ھارُ گلي ۾ پاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

نيرو اُڀ آ، جھِرمِر تارا، آس پکيئڙو اُڏاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

اندرجي سُرندي کي ڇيڙي، جيون بين وڄاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

سونھارو ڪو گيت مِٺو تون، ڪويل جيان پيو ڳاءِ،

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

جيون ڄڻ مھراڻ متل آ، رمز سان پار پُڄاءَ

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

سُر ساگر سنگيت سُڌا ٿئي ،تنھن ۾ ٽُٻي لڳاءِ

ڳاءِ اَري من ڳاء.ِ

گيتن جي ساگر ۾ ديوي، پنھنجو پاڻ سماءِ

5

ڳاءِ اَري من ڳاءِ

 خوشبوُ تِن مان ليئا پائي.

سائي چُنري وڻ وڻ پائي

ٽاري ٽاري ٿي شرمائي.

گُل گلابي گلشن اندر

خوشبوُ تِن مان ليئا پائي.

پکين مچائي راڙ فضا ۾

سُر سَرِتا پئي راس رچائي.

سُڳنڌ سنڌيُن جي اڄ ديوي

گُلشن گُلشن پئي  مھڪائي.

 

  1. 1.  وائي

مون دل جي دل سان ڳالهه ڪئي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

 

هن ڀي عقل سان ڳالهه ته اوري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

 

ڪئي نه هن ڪنهن سان آ ياري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

 

ڳالهه  پرائي ٿي آ منهنجي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

 

ڳالهه نه ڪر تون  ڪنهن سان ديوي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

2.  وائي

 

بي رنگ گُل گُلزار ۾، ماڻھون ڀي بوُ بِن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

واري واري گھر لڳي، ڀِت، ماڻھو ڀُرڪن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

چانڊوڪيءَ ۾ چنڊ ڀي، چمڪيو تجلي بِن

اَھڙو گُلشن ڇا ڪريان.

  1. 2.  وائي

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

 

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

رات نئين آ، بات نئين آ.

راتيون راتيُن جھڙيون آھن

پل پل ڇِن ڇِن ، بات نئين آ

 

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

 

تارن آ آڪاش سجايو

پل پل ڇِن ڇِن ڏات نئين آ

 

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

 

ڀيني ڀيني مھڪيل مھڪيل

پل  پل ڇِن برسات نئين آ

 

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

 

ڪويل مٺڙي ڪوُڪ سُڻائي

پل  پل ڇِن ڇِن لات نئين آ

 

رات نئين آ، بات نئين آ.

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ

 

 

ديوي دل جي درپڻ ۾ ڏسُ

عڪس ڪئي ڪا بات نئين آ

 

رات نئين آ، بات نئين آ

پل پل ڇِن ڇِن رات نئين آ.

 

 

 

  1. 3.  وائي

ڳاءِ اَري من ڳاءِ

 ڳاءِ اَري من ڳاءِ، ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

پوئي سُر سازن جا موتي، ھارُ گلي ۾ پاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

نيرو اُڀ آ، جھِرمِر تارا، آس پکيئڙو اُڏاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

اندرجي سُرندي کي ڇيڙي، جيون بين وڄاءِ.

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

سونھارو ڪو گيت مِٺو تون، ڪويل جيان پيو ڳاءِ،

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

جيون ڄڻ مھراڻ متل آ، رمز سان پار پُڄاءَ

ڳاءِ اَري من ڳاءِ.

سُر ساگر سنگيت سُڌا ٿئي ،تنھن ۾ ٽُٻي لڳاءِ

ڳاءِ اَري من ڳاء.ِ

گيتن جي ساگر ۾ ديوي، پنھنجو پاڻ سماءِ

ڳاءِ اَري من ڳاءِ

 6.

خوشبوُ تِن مان ليئا پائي.

سائي چُنري وڻ وڻ پائي

ٽاري ٽاري ٿي شرمائي.

گُل گلابي گلشن اندر

خوشبوُ تِن مان ليئا پائي.

پکين مچائي راڙ فضا ۾

سُر سَرِتا پئي راس رچائي.

سُڳنڌ سنڌيُن جي اڄ ديوي

گُلشن گُلشن پئي  مھڪائي.

Posted by: Devi Nangrani | दिसम्बर 19, 2013

Moon Di Ji Dil Saan

 وائي

مون دل جي دل سان ڳالهه ڪئي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

هن ڀي عقل سان ڳالهه ته اوري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڪئي نه هن ڪنهن سان آ ياري

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڳالهه  پرائي ٿي آ منهنجي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

ڳالهه نه ڪر تون  ڪنهن سان ديوي

کِل کِل ۾  ها کِل کِل ۾

देवी नागरानी जे किताब “सिंध जी आंउ जाई आहियाँ “ खाँ मुतासिर थी – लेखक: कमल प्यासी

1

सून्ह संदस शब्दन में आहे

लफ़्ज़ लफ़्ज़ मोतियुन जो हार

शायद हुन जो हिरदों कोमल

ग़ज़ल लिखे थी सदा बहार

2

कुछ ब लिखण खाँ अगमें शायद

घणों घणों हूअ सोचे थी

उधमा दिल जा ओतण खाँ अग

बहर वज़न खे परखे थी

3

देश-विदेश जूं करे ज़ियारतूँ

नवां नवां इज़िहार करे थी

सादी सूदी सिंधीअ में हूअ

लिखी वरी इकरार करे थी

4

छुए थी दिल खे उहा शायरी

जेका उधमन वारी आहे

जीवन जी घटनाउन जी हीअ 

जण का चित्रकारी आहे

5

शेर संदस टांडाण आहिन

ऊंदह खे चिमकाइन था

गीतन जो आकार सँवारे

लफ़्ज़न में छलकाइन था

6

सोच जी ऊंची अथस उड़ाम

माक भिनल कविताऊं हुन जूं

फ़न फ़िक्र जो संगम देवी

ग़ज़ल ग़ज़ल अदाऊँ हुन जूं

7

सिंध जी जाई हिन्द में आई

ख्यालन खे सिंदूर लगाइण 

वाट थी गोल्हे अगयां वधण जी

मंज़िल चाहे देवी पाइण।   *

Posted by: Devi Nangrani | अगस्त 25, 2013

Aakhar Katha-Nand Zaveri

Nand Zaveri”اکر ڪٿا“Nand-Akhar

پنهنجي گذريل ڪَلَ جي تجُربن جي بُنيادَ تي اڄُ جو نِرماڻُ

زندگي هڪ سندر ڪويتا آهي، پر ڪويتا زندگي ناهي. مانوتا جي دهليز تي دَستڪُ ڏيندڙُ ڀاوَ- ڀِنلن ……. شبدن جو سموهُ جڏهن پاٺڪ کي پڙهڻ بعد سوچڻ تي مجبور ڪري ته سچ ڪري ڄاڻجي ته شايد رچنا جو وجود ۾ اچڻ جو اهوئي اُهو ’ڪارڻ‘ آهي جو شبد کي ارٿ ڏيڻ ۾ پريپورڻ ….. آهي.

ادب جي ڪهڙي به صنف هجي اُها ليکڪ جي قلم جي تيورن ۽ طاقت سان پنهنجو پريچيه …….. خود پاڻ ئي ڏيندو آهي. آچاريه رامچندر شڪل جو چوڻ آهي ته ”ناد سوندريه سان ڪويتا جي عمر وڌنڌي آهي.“ ڀارتيه آچاريه ممٽ پڻ لکيو آهي ته ”اهڙي شبد ۽ ارٿ کي ڪويتا ٿو چئجي، جنهن ۾ دوش نه هجن، گڻ ۽ النڪار هجن، ڪڏهن ڪڏهن نه به هجن“ ڪُلُ ملائي ڪنهن دلڪش جذبي يا خيال جو دلڪش اِظهارُ ’ڪويتا‘ آهي.“

اهڙين ڪويتائن جو سنگره ’اکر ڪٿا‘ جي روپ ۾ منجري عام تي آڻڻ جو سڦل پرياس ڪيو آهي شري نند جويريءَ ؛  جن جي رچناتمڪ اورجا ……. سان واقف ٿيندي، پد – پد مان اُنهن جي شخصيت جي قد سان پاٺڪ روبرو ٿو ٿئي.

نٿو ڄاڻان مان / ڪنهنجو انش آهي

هيءُ شبد جو جنڪ / نشبد

شايد ڇايا آهي / اُن جي

جنهن اَنام کي / نانءُ ڏنو آهي

(ص. 23 تي)

اکر اکر ۾ ماٺ جي جهنڪار ٻڌڻ ۾ ٿي اچي. ان ماٺ کي شبد روپي ارٿ ڏيئي انتر من جي احساسن کي اڀيويڪت ….. ڪيو آهي. ڪٿي ڪٿي ته شبد ۽ ارٿ ايتري قدر ايڪاڪار ٿي سامهون ٿا اچن جو پڙهڻ سان اهو آڀاس ٿو ٿئي ته رچناڪار اَرٿُ هي لکيو آهي. جويري صاحب جي سوچ شبدن ۾ پاڻ کي پڌرو ڪري پاڻ کي پنهنجي وشواس ۽ اوشواس جي چڪروهيو ۾ جڪڙڻ لاءِ شبدن جو ڄار وِڇايو آهي.

جڏهن اَرٿُ / اَرٿَ هيڻ ٿي پوي ٿو

اِڪَ اَرٿي شبدُ / ٻهو اَرٿي نشبدُ ٿي پوي ٿو

سگڻُ شبدُ / نرگڻ نشبدُ ٿي پوي ٿو

مورتَ اَمورتَ ٿي پوي ٿي / اَپاترُ سُپاترُ ٿي پوي ٿو

جڏهن اَرٿُ / اَرٿَ هيڻ ٿي پوي ٿو (ص. 18 تي)

من جي وشواس جا سروپ سامهون ٿا اچن، ڪٿي سچ ڪوڙ جو آڀاس ٿو جڳائي ته ڪٿي ڪوڙ سچ جو. ڪٿي ڀرم حقيقت ٿو لڳڻ  لڳي ته ڪٿي حقيقت ڀرم !!

شبد ڪوشل جو وستارُ اڻ چيل احساس جي ترجماني ڪرڻ ۾ پهل ڪري رهيو آهي. ڪويه ۽ شلپ ۾ به هڪ هيرت ۾ وجهندڙ وِوِڌتا ته آهي، ساڻ اُن جي هڪ ڪلاتمڪ اظهار جو انوٺو ڍنگ به آهي جو ڌيان ڇڪائڻ ۾ ڪامياب ٿو رهي. هن بانگيءَ ۾ اظهار جا تيور ڏسو ۽ پرکيو:

جو ڪجهه هن چيو / ۽ جو ڪجهه هن ڪيو

سڀ پنن ۾ موجود آهي

جو ڪجهه هن ڪونه چيو / يا ڪونه چئي به چيو

اُهو ڪٿي آهي (ص.86 تي)

ويچار ۽ ڀاشا جي هن سنتلت ميل ميلاپ ۾ آڪرشڻ آهي. اکرن جو رکُ رکاوُ من کي سروبار ٿو ڪري. هنن ڪويتائن جي وشيشتا اسان کي ليکڪ جي پرتيڀا جو پريچيه ڏيڻ ۾ اَڳري آهي.

رچناڪار جي شاعريءَ ۾ (ڪويتائن ۾) هڪ احساس آهي جو ايڪانت جي سيني ۾ پيو ڌرڪي، ۽ جڏهن ماٺ ڳالهائيندي آهي ته ٻڌڻ ۾ ايندو آهي هڪ شبنمي ترنمُ، ڄڻ ته جهيل مان ڪَل ڪَل ڪري وهندڙ جل جي سنگيت جي جهنڪار ٿو بڻجي پوي، اُها مٺي ڪوئل جي ڪوڪ ڄڻ ته پرتي کان اُجهلي آتما جي سوجهري ۾ وڃندڙ هڪ بانسري. پاٺڪ لاءِ هيءُ رچنائون ريگستان ۾ پاڻيءَ جي ٿڌائڻ ڏيڻ جو هڪ وسيلو آهن.

ڪوين جو سرمور مها ڪي هريشنڪر آڌيش سواتهه سُکار ڪوي هو. اُنهن جو لکيل رچنائون جيون جي سارٿڪتا ۽ سچ جو ڌرشن ڪرائڻ ۾ پري پورڻ آهن. لکيل آهي :

ڪويتا ئي منهنجو جيون آهي

منهنجو جيون ئي ڪويتا آهي

مان ڪويتا جي پريڀاشا آهيان.

ليکن جو ويڪتيگت جيون تجربن جي واٽن تي هلندي هلندي نت نئين نشبد سوچ سان اڳتي هلندي هلندي شبدن جو سهارو وٺي جڏهن پنهنجو پاڻ کي پڌرو ڪندو آهي تڏهن اُها ڪويتا بڻجي پوندي آهي. شبدن جي پرويوڳ جي بي مثالي هن رچنا مان پئي ليئا پائي:

ڪوئي نشان ناهي / پانڌيءَ جي کنيل قدم جو

پر پوءِ به / نشبد مان / شبدن جو هيءُ جوڙ

ڪيترن جي / راهه پئي رهيو آهي

ڪيترن بنا قدم کڻڻ جي / اِتان

پنهنجي پنهنجي منزل / پئي پاتي آهي. (ص. 41 تي)

”نٿو ڄاڻا مان، ڪنهنجو انش آهي.“ چوڻ وارو، لکڻ وارو اديب نند جويري شبدن جي هن ءول ءلئيآن ۾ جهڪڙجي، اُن ڄار ۾ا ڇٽڪارو پائڻ جي تمنا ۾ ڪويتا جي پريڀاشا ڪندي لکي ٿو :

شروعات ۾ / جڏهن هو اَنامُ هُئو

ته هو سَڀَ سان سَڀُ هُئو / پر جيئن ئي

هن اَنام کي نانءُ مليو

ته هو اَنامُ / کنڊُ کنڊُ ٿي ويو (ص. 27 تي)

رچنا کي مڪتي تڏهن ملندي آهي، جڏهن هوءَ ڪويءَ جي دل دهليز پار ڪري پاٺڪ جي چؤکٽ تي، اچي ساه پٽي، جنهن ڀاشا جي تورن ۾ تازگيءَ سان گڏ هڪ دِشا پڻ هجي، جا ڪلپنا هوندي به سچ جو آڀاس ڏي. اهڙيءَ ئي هڪ دَشا ۽ دِشا تي پستڪ جي آغازي پنن ۾ اديب شري لڇمڻ ڀاٽيا ڪومل لکيو آهي ـــ ” هن دؤر جو آواز گذري ويل دؤر جوسڏ ۽ پراڏو ئي ناهي، پر اُن سڏ ۽ پراڏي جي گوج کي پنهنجي اندر سمائي هڪ نئون آواز بڻجي اُڀري ٿو. اتي منهنجي ماٺ به نشبد ٿي ويئي آهي!!

اُها ماٺ جا شبد جو ارٿ بڻجي مانوَ من ۾ ڌنيءَ جو پراڏو بڻجي پوي، اُن اڻ چيل احساس جي گهرائين ۾ اُهو سچ پائڻو آهي،  جو هڪ هڪ جي اندر فقط هن خُد لاءِ پوريل آهي. پاڻ سان ملڻو آهي، انهيءَ سچ سان ساکياتڪار ڪرڻو آهي. آئيني ۽ عڪس کي هڪ ٿيڻو آهي. پر پرشاٿ ڪرڻو آهي، جو

سچ ڪوڙ جو ٻج بڻي / سچ ڪوڙ جي ڪُکَ بڻي

نرجيو ديوار بيٺي آهي / تنهنجي منهنجي سچ ڪوڙَ کي

ڪُلهو ڏيندي / نرجيو ديوار بيٺي آهي. (ص. 117 تي)

اهڙن سهڻن احساسن کي سليڪي سان قلم بند ڪرڻ لاءِ نند جويريءَ کي شڀ ڪامنائون.  ــــــ ديوي ناگراڻي

Posted by: Devi Nangrani | जुलाई 2, 2011

Gam Khushi_Arjan Sikayal

 مھاڳ جھڙو ئي ڪجھ

”وڏو ماڻھون ٿِيڻ کان

چڱو ماڻھو ٿيڻ بھتر “

Arjan Sikayal

                                      

Gam Bhinal Khushi

    ڊاڪٽر ارجن سڪايل

وڪارن تي فتح پائڻ لاءءِ جدوجھد ڪرڻ، تحقيق، منش جاتيءَ جو مقصد ھئڻ گھرجي. اِھوئي مشالي جيون جو اعلي مقصد آھي. ھونئن به، موڪش لاءِ سڀني ڌرمن ۽ مذھبن جو پيغام ھڪڙو ئي آھي ۽ ساڳيو ئي آھي ته وڪارن کان پاسو ڪريو ۽ وڪارن تي فتع پايو. من وچن ڪرم سان ڪام، لوڀ، موھه ۽ اھنڪار تي سوڀ حاصل ڪريو، نه ته به اُنھن تي ظابطو رکڻ لاءِ ڪوشش جاري رکو.

          ديوي ناگراڻي پنھنجي ھن ڪاويه رچنا ۾ ھي ھيٺيون شعر لکي منھنجي روح کي راحت پھچائي آھي.

من وچن  ڪرم  سان  نڀايو  آ،

دل ته ديويءَ جي شرمسار نه آ. 27

منھنجي پنھنجي مڃتا آھي ته ڪا به للت ڪلا، قلمقاري، چترڪاري، سنگتراشي وغيره فقط وندر ورونھن ۽ وڏائي حاصل ڪرڻ لاءِ نه آھي. وڏو ماڻھو ٿيڻ لاءِ گھڻيئي ٻيا وسيلا ۽ وجھه آھن، پر چڳو ماڻڳو ٿيڻ لاءِ للت ڪلا جڳ پيچرو وٺي ھلڻ جي چونڊ ڪرڻ ئي پڪ ئي پڪ (شايد نه) بي جوکو ۽ خاطريءَ جھڙو عمل چئي سگھجي ٿو. قليچ بيگ سچ چيو آھي؛

”دنيا ۾ دل جو مطلب پورو ٿيو ته ڇا ٿيو

عالم جي ٿيو نه عامل، دفتر لکيو ته ڇا ٿيو.“

سوامي ٻوڌراج به ساڳي ڳالھه ڪئي ؛

علم کان وڏو پڙھه رسالو عمل جو“

ديوي ناگراڻيءَ جو ھي ڪتاب نظر مان ڪـڍڻ بعد چئي سگھان ٿو ته ھيءَ شاعرا لکي ٿي ته مقصد ۽ منزل جي چونڊ ڪرڻ بعد لکي ٿي. اِھا به منھنجي مڃتا آھي ته لکڻ لاءِ ڪو نه ڪو پيغام جيءَ ۾ جايون جوڙي ٿو. اِھو پيغام پنھنجي من لاءَ چھبوڪ بڻجي اچي يا ساري سنسار لاءِ ڪو نياپو بڻجي پوي ٿو، يا نقشو ڪڍي واٽ  ڏيکاري ٿو. اچو ته ديوي ناگراڻيءَ ڪي ٻُڌون؛

وڏيِ ھِڪ خوشيءَ لاءِ نادان بڻجي

25. ننڍي ڪنھن خوشيءَ کان نه منھڙو مٽائج

ٻچن ٻارن ۽ محبوب مائٽن کي ڇڏي اُھسڻ لاءِ يتن ڪندي ديس کان پري پرديس وسائي، اِنسان ڪنھن وڏي خوشيءَ لاءِ ننڍريون خوشيون قربان ڪرڻ لاءِ تيارآھن، ڇا لاءِ جو اُنھيءَ وٽ پوري تڪ تور ئي ڪانھي ته سچ پچ املھه خوشي ڪھڙي آھي. اِن طرح ديوي ناگراڻيءَ جي شاعري سڦلتا جون چاڙھيون چڙھندي پاٺڪ کي به اوچيءَ منزل جو پانڌيئڙو بڻائيندي ٿي  وڃي. اِن مان لڳي ٿو ته ھيءَ ڀينڙي فقط شاعرا نه آھي پر جيون جي فيلسوفيءَ جون ڳنڍيون کوليندي، ملھن ۽ قدرن جو پرساد ورھائيندي اسان جي لاءِ رھبر بڻجي آئي آھي. دادا دکايل لکيو ھو؛

رام رنگ سان رنگ جوڳي

ڇا ھي ويس رڱائڻ ۾.

شاعراڻو چولو پائي، چند سُھڻيون سٽون لِکڻ سان به قدر ٿيندو آھي پر امر ڪردار ته اھو بڻجندو آھي جيڪو شاه لطيف وانگر اسان کي واٽون ڏيکاري ويندو آھي؛

” تتيءَ ٿڌيءَ ڪالھه ڪانھي ويل وھڻ جي.“

اچو ته وري ھن ڪتاب جا ورق ورايون. ديوي لکي ٿي ؛

ھيِ جيون سُکن ۽  دُکن جو آ سنگم

خوشيءَ ساڻ ڏِسُ تون ٻنھي سان نڀائي42٠

۽ وري ھڪ سھڻي طنز ۾ ٻاون ٻانڀڻن ۽ اجاين ڏٽن ۽ آسرن تي چوٽ ڪندي چوي ٿي؛

وِڪارن ۾ ميرو سدا من تڏھن ڀي

وڃي پاپ گنگا ۾ ٻوڙي اچي ٿو. 78

شاعرا کي پڪ آھي ته اشُڌ آتما جو تڏھن ٿو احساس ٿئي جڏھن پنھجو پاڻ کي پنھنجن نظرن ۾ ڪريل ٿو ڏسجي.

ڪِريو آھ پنھنجي نظر م ھوُ ايڏو

نه ڪنھنجي نظر سان نظر ٿو ملائي. 16

ديويءَ شعر لکڻ جو ھڪڙو وڏو سبب پڻ ڳولھي لڌو آھي.

 

غم جو بارُ وڌي ويو وِت کان

شحر لِکڻ سان ٿي ھلڪي دل. 60

اِھو سبب ڀلي سڀني سان لاڳو نه ٿئي يا ڪن کي اوءُکو به لڳي پر ڪن کي تن اِھو دل سان پڻ لڳندو. ھن جي شعر ۾ عياشي احساسن ءَ شرابي جذبن جون ڳالھيون تمام جذوي نظر ٿيون اچن، ڇو جو اھو شوق ڏاڏن ۽ نانن اڃا تائين نه ڇڏيو آھي، پر ڏاڏيون ۽ نانيون اھا واٽ وٺڻ ۾ اڃا تائين  محجوب رھنديون ٿيون اچن، نيٺ ته عورت ۽ حيا جو ناتو چولي دامن جو ناتو آھي.

ديويءَ جو ھي ڪاويه سنگره خيالن جي اڇوتي ھئڻ ۽ ٻوليءَ جي ٻل جو ۽ قلم جي قوت جو ضامن بڻجي اسان جي سامھون آيو آھي. تنھن جو ھڪڙو سبب ڏات ۽ ڏاھپ جي سنجيدگي آھي ته ٻيو وڏو سبب ھڪ قابل قلمڪار ۽ وڏي درجي واري شاعر واسديو نرمل جي رھبري پڻ ظاھر پيئي پسجي جو ھن صاحب ھن ڪتاب تي بخوبي نظرشاني ڪئي آھي.

 

آخر ۾، ھن جي ازلي سچائيءَ جي اظھار جو نمونو پيش ڪريان ۽ پوءِ پنھنجي بيان سان ھن مھاڳ جو ڀوڳ پايان. ديوي لکي ٿي؛

 

بھانن سان ديويءَ کي ٽاري ٿو سگھجي

مگر مؤت کي ڪين ٽاري سگھان ٿي. 13

مونکي به چوڻو پيو آھي؛

” بھانن سان ديويءَ کي ٽاري سگھان ھا

مگر حڪم ھن جو  اکين تي رکيو مون.“

 

                                                ارجن سڪايل                

                                      ( 5 جون 2004)

 

Posted by: Devi Nangrani | जनवरी 21, 2011

Dargah of Khwaja Garib Nawaaz

 عجيب و غريب عجوُبي ( خوش_اُ_قرامات)

Dargah of Khwaja Garib Nawaaz
 خواجا  غريب نواز جي درڳاهه تي اِنسان جو وِشواس ويندو آهي، شرير ھڪُ ماڌيم بڻجي پوندو آھي. تھهِ دِل سان گُناهن جي معافي، يا ته ڀُليل ڀِٽڪيل سڪوُن جي اُميد ۾ اُتي ويندا آھن. مُريد گھُرڻ يا وري پوري ٿِيل مراد جي شُڪر اَدائگيءَ لاءِ ويندا آھن. ڪڏھن ٻار جي وزن جيترو ڳُڙ، چانور، کنڊ يا چاندي مراد پوري ٿِين جي عيوض ڏيندا آھن. مُرادون جو شُمار وڏو ھوندو آھي، ٻار جي تمنا، ڪو وِڇڙيل ملي يا، ڪاميابيءَ جي طلب. گھڻائي قسا ھِن سچ جا ساکي آھن.
 
1)                                   اقبل مصول ھِڪُ معياري شّخصيت جو چوڻ آھي” مان 1966_1972 ۾ يمن (Yemen )  ھُيس جتي لڙائي ۽ بمن جي نه ختم ٿِيڻ جو سلسلو چالوُ ھُيو. Yemen کي ڇڏڻ نامُمڪن پئي نظر آيو، سو مون پرارٿنا ڪئي ” اي اجمير جا پير بابا، مونکي ھِتان ڪڍُ ته ٻئي سال مان تنھنجي در تي مٿو ٽيڪيان.“ اڳيان ھُن لکيو آھي ته ”ٻئي ڏينھن رشيا جو ھڪُ ھوائي جھاز UN جي بارڊر تي آيو ۽ اسان کي Cairo کان ٻاھر ڪڍي آيو“ جڏھن مان ھندُستان واپس آيس، ته مون اَجمير ۾ بابا جي مزار تي وڃي پنھنجو شڪر اَدا ڪيو.
2)                                    
جعفر اِمام ھِڪ ٻيو مُريد ھو جنھن کي پنجن سالن کان چھري تي چمڙيءَ( Leucoderma) جي تڪليف ھُئي، جن تي دوائُن جو ڪو اثر نه ٿيو. درگاهه تي چادر چاڙھيندي پرارٿنا ڪيائين ۽ ڪجھ وقت ۾ ھُن جي تڪليف گھٽ ٿيندي ٿيندي دوُر ٿي وئي.
3 ) ھِڪ ڪرشمو ھن صاحبن جي چاڍي جي ڌيءَ شرناز سان لاڳو آھي. جڏھن شرناز پنجن سالن جي ھُئي ته اوچتو ھُن جي ٻنھي اکين جي نظر ويندي رھي، جنھن ۾ اکين جا ڊاڪٽر به ھُن جي مدد نه ڪري سگھيا. شرناز، ٻار ھوندي به پنھنجي مائٽن کي نيزاري ڪئي ته ھُن کي اجمير جي درڳاھه تي وٺي ھلن. اُتي من جي مُراد پوري ٿِيڻ جي پرارٿنا ڪندي سرناز اوچتو پنھنجيءَ ماءُ کي چيو ” امان اڄ تو پيلي رنگ جي ساڙھي پاتي آھي“ بي اثر پرارٿنا نه ٿي سگھي ۽ رحمتن سان ھُن جي نظر وري موٽي آئي.
4) اِنھيءَ طرح غريب نواز جا گھڻائي ڪرشما اُنھن جي زندگيءَ جي دءُر ۾ ٿي گُزريا. ھِڪ بي گُناھه ماڻھو ڦاسيءَ تي چاڙھيو ويو، اُنھيءَ گُناھه لءِ جو ھُن ڪيو ئي نه ھو. سندس ماءُ وڃي خواجا جي سامھون پنھنجو رودن رُنو ۽ اِنصاف جي لآءِ جھولي ڦھلائي. خواجا ڳالھ تي وِشواس ڪيو ۽ پنھنجي ماڻھن کي وٺي پنڌ ڪرڻ شروع  ڪيائين. ماڻھن جو ميڙ اُڪير مان اُنھن جي پُٺيان ھليو. آخر جڏھن خواجا Khwaaza Moinuddin لاش وٽ پھتو، ته پنھنجي نظر اُنتي ڌري چوڻ لڳو ته ”اي پراڻي تنھنجو موت اگر الاھ جي حڪُم کان سواءِ ٿيو آھي ته تون ھاڻ پراڻ ۾ ايندين.“ جيئن ئي اِئين چيائون مردو چُرپُر ڪري اُٿيو ۽ سجيو ٿي پيو. اِئين لڳو ڄڻ  ھوُ ڪنھن جي حڪُم لاءِ بيٺو ھو. پوءِ ھُن خواجا جا چرڻ ڇُئي آسيرواد ورتو ۽ ماءُ سان گڏجي گھر روانو ٿيو.
 
5) ھِڪ ڏينھن Khwaja Garib Nawaaz  ويٺو ھو ته ھِڪُ قاتل، جنھن کي خواجا کي مارن لاءِ پئسا ڏنا ويا ھُيا، درگاھه ۾ آيو ۽ اَچي مٿو ٽيڪي سادن پيرن واري زمين کي چُميو. اڳيان وِھندي چيائين” حضرت منھنجي گھڻين وقت کان مُراد ھُئي ته مان توھان سان ملان ۽ چاڪري ڪريان. الاھه جي رحمت جو ھيءُ موعقو مونکي بخشيو آھي.“
خواجا ھُن ڏي نھاري مُرڪيو ۽ چيائين ” اڳيان اچُ ۽ اُھو ڪر جو تون ڪرڻ آيو آھين.“
”حضرت مونکي حُڪم ھو توھاکي مارڻ جو، پر منھنجو اِ رادو اِھو نه ھو“ اِئين چئي ھُن پنھنجا ھٿيار سادن پيرن وت رکي زار زار پڇياوي ۾ ڳوڙھا ڳاريا. خواجا معين الدين  جواب ڏِنو” پيارا جيڪي مونکي دک يا نقصان پھُچائيندا آھن تِن جو به مان ڀلو ڪندو آھيان، تو ته منھنجو نقصان ڀي نه ڪيو آھي.“ اِئين چئي سِڪ سان پرارٿنا ڇئي ھُن کي پنھنجو مُريد بڻايو.
5) Khwaaza Moinuddin سماڌيءَ ۾ پنھنجي پيارن سان ويٺا ھُيا ته ھِڪڙو Shams-Ud-din شمس الدين نالي ھِڪُ گھبرو جوان ھٿ ۾ تير ڪمان کڻي اُنھن جي سامھون لنگھي ويو. خواجا جي نظر ھُن تي پئي ۽ چيائون ” دوستو ھي جوان دِليءَ جو بادشاھه ٺھندو ۽ تيسين ھن دنيا مان ڪوُچ نه ڪندو جيسين دليءَ جو سُلطان نه بڻيو آھي.“ اِھو پوءِ ظاھر ٿيو ته اُھو نوءُجوان Shams-Ud-din Al Tamish جي نالي سان دِليءَ جو مشھوُر سُلطان ٿيو.
( انوواد)  ديوي ناگراڻي
 

Older Posts »

श्रेणी